Czym jest chromoendoskopia w gastroskopii?

Metoda kontrastowa wykorzystuje dwie zasady fizyczne: napięcie powierzchniowe i osadzanie grawitacyjne. Najczęściej stosowanym środkiem w praktyce klinicznej jest indygo karminowe.

Mechanizm jego działania polega na tym, że indygokarmin nie jest wchłaniany przez błonę śluzową przewodu pokarmowego i ma stosunkowo niską lepkość. Po rozpyleniu na powierzchnię błony śluzowej barwnik osadza się w zagłębionych obszarach, takich jak dołki żołądkowe, ujścia krypt i brzegi owrzodzeń, podczas gdy powierzchnia zmian wyniosłych pozostaje nie zabarwiona z powodu napięcia powierzchniowego. Ten kontrast jasności i ciemności wzmacnia trójwymiarowy wygląd powierzchni błony śluzowej, pozwalając lekarzom na wyraźne zaobserwowanie linii demarkacyjnej i mikrostruktury powierzchni, czyli wzoru krypt. Jest to szczególnie przydatne do uwidocznienia zmian płaskich.

Jej działanie jest podobne do rysowania linii konturowych na mapie topograficznej. Normalna błona śluzowa żołądka zawiera wiele drobnych bruzd i zagłębień. Po rozpyleniu barwnika gromadzi się on w tych bruzdach i uwydatnia fałdy oraz wzór powierzchni żołądka. Jeśli obszar staje się spłaszczony lub uniesiony, barwnik nie może przylegać w ten sam sposób, a lekarz może natychmiast rozpoznać, że tekstura jest nieprawidłowa. Metoda ta jest głównie stosowana do określenia zasięgu i granic zmian.

Metoda absorpcji opiera się na kanałach jonowych w błonie komórkowej i pinocytozie. Powszechnie stosowane środki obejmują błękit metylenowy, błękit toluidynowy i fiolet krystaliczny.

Prawidłowe dojrzałe komórki nabłonka błony śluzowej zachowują nienaruszoną funkcję absorpcyjną i są w stanie pobrać barwnik do cytoplazmy, co skutkuje głębokim zabarwieniem pod endoskopią. Natomiast dysplastyczne lub rakowe komórki często wykazują upośledzone lub brak pobierania barwnika z powodu utraty polarności komórkowej i nieprawidłowości metabolicznych.

Metoda ta powszechnie wykorzystuje barwniki, takie jak błękit metylenowy. Zasada jest prosta: prawidłowe komórki są aktywne i zdolne do „pobierania” barwnika, dlatego wydają się niebieskie; chore komórki, z powodu nieprawidłowego metabolizmu lub zmniejszonej witalności, absorbują mało lub wcale barwnika.

Obserwując, które obszary są zabarwione, a które nie, lekarze mogą zidentyfikować komórki, które stały się funkcjonalnie nieaktywne lub nieprawidłowe, co pozwala na dokładniejsze celowane biopsje i poprawę wyników diagnostycznych.

Metoda reaktywna opiera się na barwnych reakcjach chemicznych między specyficznymi substancjami a składnikami tkanki. Najbardziej reprezentatywnym środkiem jest płyn Lugola.

Komórki prawidłowego nabłonka płaskiego przełyku są bogate w glikogen. Po kontakcie z roztworem jodu, glikogen tworzy z nim kompleks, dając charakterystyczne brązowe zabarwienie. Natomiast komórki wczesnego raka przełyku i zmian przedrakowych mają zmniejszoną lub brak syntezy glikogenu, dlatego po zabarwieniu jodem nie wykazują tej reakcji barwnej, co skutkuje powstaniem wyraźnego obszaru bez zabarwienia. Mechanizm ten nie tylko pomaga w określeniu miejsca pobrania biopsji, ale także wspomaga ocenę stopnia naciekania guza poprzez obserwację ostrości granic zmiany. Ponadto, czerwień Kongo, jako wskaźnik kwasowo-zasadowy, może odzwierciedlać wydzielanie kwasu żołądkowego poprzez zmianę barwy z czerwonej na niebiesko-czarną i jest stosowana do oceny funkcji wydzielniczej błony śluzowej żołądka.

Najbardziej typowym przykładem jest płyn Lugola. Jest to bardzo przydatne narzędzie w badaniu przełyku. Prawidłowe komórki błony śluzowej przełyku zawierają dużą ilość glikogenu, który służy jako rezerwa energetyczna, i ciemnieją na brązowo pod wpływem jodu. Wczesne komórki rakowe natomiast szybko zużywają energię i tracą glikogen, dlatego nie zmieniają koloru po zabarwieniu jodem i pozostają żółtawo-białe.

Jest to podobne do użycia odczynnika do badania pH: każdy obszar, który nie zmienia koloru, staje się kluczowym podejrzanym celem. Ponadto istnieje inny barwnik zwany czerwienią Kongo, który można wykorzystać do oceny wydzielania kwasu żołądkowego poprzez zmianę koloru z czerwonego na czarny, pomagając określić, czy funkcja błony śluzowej żołądka jest prawidłowa.

Metoda fluorescencyjna mieści się w zakresie fotodynamicznej diagnostyki. Poprzez dożylne wstrzyknięcie lub miejscowe rozpylenie egzogennych środków fluorescencyjnych, takich jak fluoresceina sodowa, obrazowanie przeprowadza się na podstawie różnic między tkanką normalną a chorobowo zmienioną w zakresie przepuszczalności naczyń i tempa metabolizmu.

Tkanka nowotworowa jest zazwyczaj związana z neowaskularyzacją i niekompletnymi błonami podstawnymi, co prowadzi do zwiększonego przecieku fluoresceiny i emisji silnych sygnałów fluorescencyjnych pod wpływem określonych długości fal wzbudzenia. Metoda ta znacząco poprawia wykrywalność drobnych zmian nowotworowych i raka in situ, a także jest szczególnie cenna w monitorowaniu przełyku Barretta i zapalenia błony śluzowej żołądka z zanikiem.

Chociaż chromoendoskopia poprawiła czułość diagnostyczną, jest ona stosunkowo uciążliwa, czasochłonna i w dużym stopniu zależna od czynników subiektywnych. Obecnie, wraz z rozwojem technologii obrazowania optycznego, techniki chromoendoskopii elektronicznej, takie jak wąskopasmowe obrazowanie (NBI), obrazowanie w niebieskim świetle (BLI) i obrazowanie w skojarzonych kolorach (LCI), stopniowo zastępują niektóre funkcje barwienia chemicznego. Poprzez zmianę długości fali światła, technologie te mogą uwydatnić mikrokrążenie błony śluzowej bez konieczności rozpylania barwników, umożliwiając „nieinwazyjną” diagnostykę patologiczną w czasie rzeczywistym.

W praktyce klinicznej lekarze muszą ocenić charakter zmian u pacjenta i zrównoważyć korzyści diagnostyczne barwienia chemicznego z potencjalnym ryzykiem, takim jak alergia lub uszkodzenie DNA, aby wybrać najbardziej odpowiednią strategię badania.