I. Klasyfikacja według struktury i zasady działania
Elastyczne endoskopy można klasyfikować według struktury i zasady działania na endoskopy światłowodowe, endoskopy elektroniczne oraz hybrydowe (kombinowane) endoskopy elastyczne.
1. Endoskopy światłowodowe
Główna zasada działania endoskopów światłowodowych polega na tym, że światło ze źródła światła jest przesyłane przez światłowody w celu oświetlenia obszaru obserwacji. Po utworzeniu obrazu przez obiektyw, jest on przesyłany za pomocą wiązki światłowodów szklanych.
2. Endoskopy elektroniczne
Główna zasada działania endoskopów elektronicznych polega na tym, że na dystalnym końcu zamiast wiązki światłowodowej zastosowano miniaturową kamerę z przetwornikiem CCD (Charge-Coupled Device). Przetwornik CCD przechwytuje obraz obserwowanego obiektu, przekształca sygnał optyczny w sygnał elektryczny, który następnie jest przesyłany do komputerowego systemu przetwarzania obrazu i wyświetlany na monitorze. Ponieważ obrazy są przesyłane za pomocą sygnałów elektrycznych, rozdzielczość i klarowność endoskopów elektronicznych są znacznie wyższe i bardziej realistyczne niż w przypadku endoskopów światłowodowych.
3. Endoskopy hybrydowe (kombinowane) elastyczne
Endoskopy hybrydowe elastyczne łączą cechy endoskopów światłowodowych i elektronicznych. Obiektyw optyczny na końcu dystalnym zbiera obraz, który jest przesyłany przez światłowody do przetwornika CCD znajdującego się w sekcji sterującej (rączce) endoskopu. Sygnał jest następnie wysyłany do komputerowego systemu przetwarzania obrazu i wyświetlany na monitorze. Klarowność obrazu endoskopów hybrydowych plasuje się pomiędzy klarownością endoskopów światłowodowych i elektronicznych.
II. Klasyfikacja według systemu zastosowania
Elastyczne endoskopy można klasyfikować według systemu zastosowania na elastyczne endoskopy układu trawiennego, elastyczne endoskopy układu oddechowego, elastyczne endoskopy układu moczowego i elastyczne endoskopy innych systemów.
1. Elastyczne endoskopy układu trawiennego
(1) Gastroskop/Ezofagoskop: Używany do badania i diagnozowania górnego odcinka przewodu pokarmowego. Gastroskopia pozwala na bezpośrednią obserwację drobnych zmian w przełyku, żołądku i dwunastnicy. Umożliwia również pobranie wycinków do badania patologicznego oraz badanie cytologiczne podejrzanych zmian. Jest to obecnie preferowana metoda badania chorób górnego odcinka przewodu pokarmowego. (2) Duodenoskop: Używany do badania i diagnozowania dwunastnicy. Może być również stosowany do diagnozowania chorób wątroby, pęcherzyka żółciowego lub trzustki, a także do pomocniczego leczenia zaburzeń układu trawiennego.
(3) Enteroskop/Kolonoskop: Obejmuje rektoskop, kolonoskop i endoskop jelita cienkiego. Służy do obserwacji wewnętrznych warunków kanału odbytu, odbytnicy, okrężnicy i jelita cienkiego. Jest to powszechnie stosowany instrument do diagnozowania i leczenia chorób dolnego odcinka przewodu pokarmowego.
(4) Cholangioskop (Endoskop żółciowy): Służy do obserwacji zmian w drogach żółciowych. Jest to skuteczne narzędzie do badania chorób dróg żółciowych, a także pomocnicze podczas operacji dróg żółciowych.
2. Elastyczne endoskopy układu oddechowego
(1) Tracheoskop/Bronchoskop: Służy do bezpośredniej obserwacji tchawicy i oskrzeli. Może dotrzeć do oskrzeli płatów górnych, środkowych i dolnych płuc w celu przeprowadzenia odpowiednich badań i zabiegów. Bronchoskopia giętka jest jedną z najczęściej stosowanych i najważniejszych metod diagnostycznych i terapeutycznych w medycynie oddechowej. Ze względu na funkcję, bronchoskopy dzieli się dalej na bronchoskopy światłowodowe, bronchoskopy elektroniczne, bronchoskopy światłowodowe ultradźwiękowe, przenośne bronchoskopy światłowodowe itp.
(2) Torakoskopia (Pleuratoskop): Stosowana do diagnozowania wysięku opłucnowego, gdy metody nieinwazyjne nie są w stanie potwierdzić jego przyczyny. Umożliwia bezpośrednią wizualizację zmian w jamie opłucnej i biopsję warstw opłucnej, co ma duże znaczenie w diagnostyce chorób płuc i opłucnej.
3. Elastyczne endoskopy układu moczowego
(1) Cystoskop elastyczny: Służy do badania cewki moczowej i pęcherza moczowego, a także umożliwia wstępną diagnostykę i leczenie. Jest to powszechnie stosowany elastyczny endoskop w urologii.
(2) Elastyczny ureteroskop: Używany do badania, diagnozowania i leczenia zmian w moczowodzie i nerkach.
4. Inne elastyczne endoskopy systemowe
(1) Nosogardzielaryngoskop (elastyczny rynolaryngoskop): Używany do badania, diagnozowania i leczenia chorób nosogardzieli.
(2) Histeroskop (elastyczna histeroskopia): Umożliwia bezpośrednią wizualizację zmian w jamie macicy. Może wykonywać biopsję i badanie patologiczne w celu diagnozy i leczenia.
(3) Neuroendoskop (elastyczny neuroendoskop): Umożliwia kompleksowe badanie układu komorowego. Jest głównie stosowany do diagnozowania i leczenia wodogłowia oraz do usuwania przeszkód w drogach krążenia płynu mózgowo-rdzeniowego.