کرومواندوسکوپی در گاستروسکوپی چیست؟

روش کنتراست از دو اصل فیزیکی استفاده می‌کند: کشش سطحی و رسوب گرانشی. رایج‌ترین ماده مورد استفاده در عمل بالینی، ایندیگو کارمین است.

مکانیسم آن در این واقعیت نهفته است که ایندیگو کارمین توسط مخاط دستگاه گوارش جذب نمی‌شود و ویسکوزیته نسبتاً پایینی دارد. هنگامی که روی سطح مخاط اسپری می‌شود، رنگدانه در نواحی فرورفته مانند حفره‌های معده، دهانه غدد و لبه‌های زخم‌ها رسوب می‌کند، در حالی که سطح ضایعات برجسته به دلیل کشش سطحی بدون رنگ باقی می‌ماند. این کنتراست نور و تاریکی ظاهر سه بعدی سطح مخاط را افزایش می‌دهد و به پزشکان اجازه می‌دهد تا خط جداکننده و ریزساختار سطح یا الگوی حفره را به وضوح مشاهده کنند. این روش به ویژه برای ترسیم ضایعات صاف مفید است.

عملکرد آن بسیار شبیه به ترسیم خطوط کانتور بر روی نقشه توپوگرافی است. مخاط طبیعی معده حاوی شیارها و فرورفتگی‌های بسیار کوچکی است. پس از پاشیدن رنگ، در این شیارها جمع شده و چین‌ها و الگوی سطح معده را برجسته می‌کند. اگر ناحیه‌ای صاف یا برجسته شود، رنگ به همان شکل نمی‌چسبد و پزشک بلافاصله متوجه می‌شود که بافت غیرطبیعی است. این روش عمدتاً برای تعیین وسعت و مرزهای ضایعه استفاده می‌شود.

روش جذب بر اساس کانال‌های یونی روی غشای سلولی و پینوسیتوز است. مواد رایج مورد استفاده شامل متیلن بلو، تولوئیدین بلو و کریستال ویوله است.

سلول‌های اپیتلیال مخاطی بالغ طبیعی، عملکرد جذب خود را حفظ کرده و قادر به جذب رنگ به درون سیتوپلاسم هستند، بنابراین در آندوسکوپی رنگ‌آمیزی عمیقی را نشان می‌دهند. در مقابل، سلول‌های دیسپلاستیک یا سرطانی اغلب به دلیل از دست دادن قطبیت سلولی و ناهنجاری‌های متابولیکی، جذب رنگ مختل یا غایب را نشان می‌دهند.

این روش معمولاً از رنگ‌هایی مانند متیلن بلو استفاده می‌کند. اصل کار ساده است: سلول‌های طبیعی فعال هستند و قادر به "جذب" رنگ می‌باشند، بنابراین آبی به نظر می‌رسند؛ سلول‌های بیمار، به دلیل متابولیسم غیرطبیعی یا کاهش حیاتی، مقدار کمی یا هیچ رنگی را جذب نمی‌کنند.

با مشاهده اینکه کدام نواحی رنگ‌آمیزی شده‌اند و کدام نشده‌اند، پزشکان می‌توانند سلول‌هایی را که از نظر عملکردی غیرفعال یا غیرطبیعی شده‌اند شناسایی کنند، که این امر امکان نمونه‌برداری هدفمند دقیق‌تر و بهبود بازده تشخیصی را فراهم می‌آورد.

روش واکنشی بر اساس واکنش‌های شیمیایی تولید کننده رنگ بین مواد خاص و اجزای بافت است. نماینده‌ترین عامل، محلول لوگول است.

سلول‌های اپیتلیوم سنگفرشی طبیعی مری سرشار از گلیکوژن هستند. هنگامی که در معرض محلول ید قرار می‌گیرند، گلیکوژن با ید کمپلکس تشکیل داده و رنگ قهوه‌ای مشخصی ایجاد می‌کند. در مقابل، سلول‌های سرطان اولیه مری و ضایعات پیش‌سرطانی، سنتز گلیکوژن کاهش یافته یا غایب دارند، بنابراین پس از رنگ‌آمیزی با ید، این واکنش رنگی را ایجاد نمی‌کنند و منجر به ناحیه مشخص بدون رنگ می‌شوند. این مکانیسم نه تنها به تعیین محل بیوپسی کمک می‌کند، بلکه با مشاهده وضوح حاشیه ضایعه، در ارزیابی وسعت تومور نیز یاری می‌رساند. علاوه بر این، کنگو رد به عنوان یک شناساگر اسید-باز، از طریق تغییر رنگ از قرمز به آبی-مشکی، می‌تواند ترشح اسید معده را منعکس کند و برای ارزیابی عملکرد ترشح اسید مخاط معده استفاده می‌شود.

مثال معمولی‌ترین، محلول لوگول است. این یک ابزار بسیار مفید در معاینه مری است. سلول‌های طبیعی مخاط مری مقدار زیادی گلیکوژن دارند که به عنوان یک منبع انرژی عمل می‌کند و وقتی در معرض ید قرار می‌گیرند، قهوه‌ای تیره می‌شوند. اما سلول‌های سرطانی اولیه به سرعت انرژی مصرف می‌کنند و گلیکوژن خود را از دست می‌دهند، بنابراین پس از رنگ‌آمیزی با ید تغییر رنگ نمی‌دهند و زرد-سفید باقی می‌مانند.

این مشابه استفاده از یک معرف برای آزمایش pH است: هر ناحیه‌ای که تغییر رنگ ندهد، به یک هدف مشکوک کلیدی تبدیل می‌شود. علاوه بر این، رنگ دیگری به نام قرمز کنگو وجود دارد که می‌تواند برای ارزیابی ترشح اسید معده از طریق تغییر رنگ آن از قرمز به سیاه استفاده شود و به تعیین اینکه آیا عملکرد مخاط معده طبیعی است یا خیر، کمک کند.

روش فلورسانس در دامنه تشخیص فتودینامیک قرار دارد. با تزریق وریدی یا اسپری محلی عوامل فلورسانس خارجی مانند سدیم فلورسان، تصویربرداری بر اساس تفاوت‌های بین بافت طبیعی و بافت بیمار در نفوذپذیری عروقی و نرخ متابولیک انجام می‌شود.

بافت تومور معمولاً با نئوواسکولاریزاسیون و غشاهای پایه ناقص همراه است که منجر به افزایش نشت فلورسان و انتشار سیگنال‌های فلورسان قوی تحت طول موج‌های تحریک خاص می‌شود. این روش به طور قابل توجهی نرخ تشخیص ضایعات سرطانی کوچک و کارسینوم در محل را بهبود می‌بخشد و به ویژه در پایش پیگیری مری بارrett و گاستریت آتروفیک ارزشمند است.

اگرچه کرومواین‌دوسکوپی حساسیت تشخیصی را بهبود بخشیده است، اما نسبتاً دست‌وپاگیر، زمان‌بر و به شدت تحت تأثیر عوامل ذهنی است. در حال حاضر، با توسعه فناوری تصویربرداری نوری، تکنیک‌های کرومواین‌دوسکوپی الکترونیکی مانند تصویربرداری باند باریک (NBI)، تصویربرداری نور آبی (BLI) و تصویربرداری رنگی پیوندی (LCI) به تدریج جایگزین برخی از عملکردهای رنگ‌آمیزی شیمیایی شده‌اند. این فناوری‌ها با تغییر طول موج نور، می‌توانند معماری میکروواسکولار مخاط را بدون نیاز به اسپری رنگ برجسته کنند و امکان تشخیص پاتولوژیک "غیرتهاجمی" در زمان واقعی را فراهم می‌آورند.

در عمل بالینی، پزشکان باید ماهیت ضایعه بیمار را ارزیابی کرده و مزایای تشخیصی رنگ‌آمیزی شیمیایی را با خطرات احتمالی مانند آلرژی یا آسیب DNA متعادل کنند تا مناسب‌ترین استراتژی معاینه را انتخاب نمایند.